Tasarım Türkiye

endüstriyel tasarım tescil Türk Patent ve Marka Kurumu Tasarımlar Dairesi Başkanlığı, endüstriyel tasarımların korunmasına ilişkin başvuru ve tescil işlemlerini 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu ile bu Kanunun Uygulama Şeklini Gösterir Yönetmelik esasları çerçevesinde yürütmektedir.

Endüstriyel Tasarım

Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin, çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümü, Ürün Bilgisayar programları hariç olmak üzere, endüstriyel yolla veya elle üretilen herhangi bir nesnenin yanı sıra birleşik bir ürün veya bu ürünü oluşturan parçaları, ambalajlar gibi nesneleri, birden çok nesnenin bir arada algılanan sunumlarını, grafik sembolleri ve tipografik karakterleri

Tasarımcı
Korumaya konu olan tasarımı tasarlayan kişiyi ifade eder.

Rüçhan
Her endüstriyel tasarım tescili, sadece başvuru yapılan ülkede koruma sağlamaktadır. Başka ülkelerde de koruma talep edilmesi durumunda diğer ülkelere de ayrıca başvuru yapılması gerekmektedir. Bu tür başvurularda rüçhan hakkından yararlanmak önemli bir avantaj sağlamaktadır. Paris Sözleşmesine dâhil ülkelerden birine mensup veya bu ülkelerden birine mensup olmamakla birlikte onlardan birinde ikametgâhı veya işler durumda bir ticari müessesesi bulunan gerçek veya tüzel kişiler veya Kanuni varisleri, bu ülkelerin herhangi birinde yetkili mercilere bir endüstriyel tasarım tescili veya faydalı model tescili için usulüne uygun olarak yaptıkları başvuru tarihinden itibaren altı ay süreyle aynı tasarım için tescil belgesi almak üzere Türkiye’de başvuru yapma konusunda rüçhan hakkından yararlanabilmektedir. Rüçhan hakkı talep ediliyorsa, ilk başvurunun yapıldığı ülkenin yetkili idaresi tarafından 1 verilmiş onaylı rüçhanla ilgili belgenin başvuru tarihinden itibaren üç ay içerisinde Kuruma verilmesi gerekmektedir.

Yayım Erteleme Talebi
Yayım ertelemesi, başvuruda yer alan tasarımlara ait görsel anlatımların talep edilen yayım erteleme süresi içerisinde kamu incelemesine kapalı tutularak, söz konusu süre bitiminde Bültende yayımlanmasıdır. Bu uygulama, özellikle modası sık değişen veya ileri bir tarihte piyasaya çıkacak ürünler için endüstriyel tasarım tescil sahibine, kopyalamaya karşı önleyici bir koruma sağlanmakta, sahte ürünlerin orijinal üründen önce piyasaya girip hakim olmasını engellemektedir. Ayrıca, sezonluk üretim yapan ve piyasa ömrü kısa ürünler üreten sektörler, fazla sayıda tasarım için yayım ücreti ödemeden koruma elde etmekte ve tescil işlemleri açısından maliyet avantajı sağlamaktadır. Endüstriyel Tasarım tescil başvuru sahibi, başvurunun kesinleşme tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden başlamak üzere otuz ay süreyle yayım erteleme talebinde bulunabilir. Yayım erteleme süresi sona eren ve yayım ücreti ödenmeyen tasarımlara tanınan haklar başvuru tarihinden itibaren hiç var olmamış sayılır.

Koruma

Sınıflandırma
Başvuruda yer alan tasarımların kullanıldığı veya uygulandığı ürünler, Endüstriyel Tasarımların Uluslararası Sınıflandırılmasına İlişkin Locarno Anlaşması esaslarına uygun olarak sınıflandırılmaktadır. Locarno sınıflandırma sisteminde tasarımlar kullanım amaçlarına göre sınıflandırılmıştır. Tasarımlar, Locarno Anlaşmasında belirtilen ürün ya da ürünlere karşılık gelen kod numaraları ve adlar kullanılmak suretiyle tanımlanır. Locarno Sınıflandırmasında yer almayan ürünler Kurum tarafından tanımlanır. Tasarımın uygulanacağı ürün veya sınıflandırma tasarım korumasının kapsamını etkilemez. Sınıflandırma sistemi, veri tabanından ilgili sınıf altında yer alan tasarım örneklerine kolaylıkla ulaşılmasına imkan sağlar, Kurum internet sayfasında arama yapılarak ürünlerin sınıfları tespit edilebilir. Sınıflandırma sisteminin yapısı ve içeriği Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı Uzmanlar Komitesince güncellenmektedir. Mevcut sınıflandırma sistemi 32 sınıf 219 alt sınıfı kapsamaktadır.

Koruma Kriterleri
Tasarım tescil sistemi içerisinde bir tasarım ancak “yenilik” ve “ayırt edici nitelik” şartlarını haiz olması koşuluyla korunmaktadır.
Yenilik: Bir tasarımın aynısının, ‘tescilli tasarım’ için başvuru veya rüçhan tarihinden önce; ‘tescilsiz tasarım’ için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce; dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olmasını,
Ayırt Edici Nitelik: Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim ile tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce ve tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim arasında bir farklılık olmasını ifade etmektedir.

Koruma Kapsamı Dışında Kalan Tasarımlar
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nda tasarım koruması dışında kalan haller şöyle belirlenmiştir;
• Tasarım ve ürün tanımına uygun olmayan tasarımlar,
• Yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlar,
• Kamu düzeni veya genel ahlaka aykırı tasarımlar,
• Ürünün teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri,
• Tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün, başka bir ürüne mekanik olarak monte edilmesi veya bağlanması için belirli biçim ve boyutlarda üretilmesi zorunlu olan tasarımlar,
• Paris Sözleşmesinin 2 nci mükerrer 6 ncı maddesi kapsamında yer alan hükümranlık alametleri ile bu kapsam dışında kalan ancak kamuyu ilgilendiren, dini, tarihi ve kültürel değerler bakımından halka mal olmuş ve ilgili mercilerin tescil izni vermediği işaretlerin, armaların, nişanların veya adlandırmaların uygunsuz kullanımını içeren tasarımlar. Ayrıca Tasarım koruması;
• Üretim yöntemi,
• Ürünün kullanım amacı,
• Ürünün teknik faydaları,
• Ürünün fonksiyonel özellikleri gibi konuları kapsamamaktadır.

Endüstriyel Tasarım Tescil Süreci

Ülkemizde tasarımların tescil süreci genel olarak şekli inceleme, yenilik incelemesini de içeren içerik incelemesi, yayım, itiraz ve belgelendirme olarak beş ana işlem sürecinden oluşmaktadır.
Şekli İnceleme: 6769 sayılı Kanun’un ‘İnceleme’ başlıklı 64. maddesinin 1 ila 5. fıkralarında öngörülen hükümler çerçevesinde başvuru için gerekli evrakların başvuruda sunulup sunulmadığı, sunulmuş ise bu evrakların ilgili Yönetmelik maddelerinde açıkça ifade edilen nitelikte olup olmadığının incelenmesidir.
Endüstriyel Tasarım tescil başvurularının şekli eksiklik içermesi durumunda Kurum, başvuru sahibine veya vekiline bu eksiklerin giderilmesi için süre tanımaktadır. Şekli eksiklik olarak bildirilen unsurların süresi içerisinde giderilmemesi, tasarım tescil başvurusunun işlemden kaldırılması ile sonuçlanmaktadır.

İçerik İncelemesi: Endüstriyel Tasarım tescil başvurusunda, yapılan inceleme sonrasında şekli şartlara uygunluk açısından bir eksik görülmemesi durumunda, başvuru Kanun’un ‘İnceleme’ başlıklı 64. maddesinin 6. fıkrası çerçevesinde içerik yönünden incelenir.
Buna göre Kurum;
a) Tasarım veya ürün tanımına uygun olmayan,
b) Kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı,
c) 3 üncü madde kapsamına girmeyen gerçek veya tüzel kişilerce yapılan,
ç) Paris Sözleşmesinin 2 nci mükerrer 6 ncı maddesi kapsamında yer alan hükümranlık alametleri ile bu kapsam dışında kalan ancak kamuyu ilgilendiren, dini, tarihi ve kültürel değerler bakımından halka mal olmuş ve ilgili mercilerin tescil izni vermediği işaretlerin, armaların, nişanların veya adlandırmaların uygunsuz kullanımını içeren,
d) Yeni olmadığı tespit edilen, tasarım tescil taleplerini reddeder. Altıncı fıkranın (b) ve (ç) bentleri kapsamında verilen ret kararının tasarımın sadece bir bölümüne ilişkin bulunması halinde, sadece o bölümle ilgili kısmi ret kararı verilir. Kısmi ret sonucunda tescilin devamı için kalan kısmın koruma şartlarını sağlaması ve tasarım kimliğini muhafaza etmesi şarttır.

Tasarım Siciline Kayıt ve Yayımlama: Şekli eksiklik içermeyen ya da şekli eksikliği süresi içerisinde tamamlanan ve içerik yönünden uygun bulunan Endüstriyel tasarım tescil başvuruları Tasarım Siciline kaydedilir ve ilgili ilk Bültende yayımlanır. Başvuru sahibinin yayım erteleme talebi olması durumunda tasarım tescil başvurusu iki defa yayımlanır. İlk yayımda sadece sicil bilgilerine yer verilirken, ikinci yayımda sicil bilgileri ile beraber tasarımın görsel anlatımları da yayımlanır.

Kurum Kararına İtiraz: Kurum kararlarından zarar gören başvuru sahipleri, Kanunun 64 üncü maddesi uyarınca verilen ret veya kısmi ret kararlarına karşı, kararın bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde itirazda bulunabilirler. Karara itiraz, itiraza ilişkin gerekçelerin uygun şekilde belirtildiği imzalı karara itiraz formu ile Kuruma yapılır. Şekli eksiklik içermeyen itirazlar, Kurul tarafından incelenir.

Tescile İtiraz: Rekabet ortamının oluşturulabilmesi ve sanayinin gelişebilmesi için yeni ve ayırt edici niteliğe sahip tasarımların tescille korunması, bu özelliği taşımayan tasarımların ise korumadan yararlanmaması gerekir. Aksi takdirde haksız şekilde alınmış ve hükümsüzlüğü rahatlıkla ispat edilebilecek bir belgeye dayanılarak piyasada aynı sektörde üretim yapan kişilere karşı yaptırım uygulatma yoluna gidilmesi sonucunda ağır mağduriyetlerin oluşacağı muhakkaktır. Bu mağduriyetin önlenebilmesi için itiraz mekanizmasının yaygın olarak kullanılması gerekmektedir. İtirazın kabul edilmesi halinde itiraz ücreti iade edilmektedir. İtiraz mekanizmasının işlerliğini sağlayabilmek için tescilli tasarımların yayımlandığı Tasarımlar Bültenine ücretsiz olarak belirlenen kullanıcı adı ve şifre ile http://bulten.turkpatent.gov.tr/ adresi üzerinden erişilebilmektedir.

Tescilli tasarımların özgün tasarımlar olabilmesi için her ay yayımlanan Bültenin özellikle meslek odalarınca takibi gerçekleştirilmeli ve itirazlar yapılmalıdır. İlanı yapılmış bir tasarımla ilgili olarak, gerçek veya tüzel kişiler ile ilgili meslek kuruluşları Kanunun 67. maddesine göre tescile konu tasarımın;

• Tasarım ve ürün tanımlarına uygun olmaması
• Yeni ve ayırt edici nitelikte olmaması
• Kamu düzeni veya genel ahlaka aykırı olması
• Ürünün teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri
• Başka bir ürüne mekanik olarak monte edilmesi veya bağlanması için belirli biçim ve boyutlarda üretilmek zorunda olması
• Paris Sözleşmesinin 2 nci mükerrer 6 ncı maddesi kapsamında yer alan hükümranlık alametleri ile bu kapsam dışında kalan ancak kamuyu ilgilendiren, dini, tarihi ve kültürel değerler bakımından halka mal olmuş ve ilgili mercilerin tescil izni vermediği işaretlerin, armaların, nişanların veya adlandırmaların uygunsuz kullanımını içermesi
• Kanunun 3. maddesi kapsamına girmeyen gerçek veya tüzel kişilerce başvurusunun yapılması gerekçelerine dayanarak ilân tarihinden itibaren üç ay içinde tasarım tescil belgesinin verilmesine karşı Kurum nezdinde itirazda bulunabilirler. Yapılan itirazlar öncelikle şekli olarak incelenir ve karşı görüş alınması için başvuru sahibine tebliğ edilir. İtiraz edilen tasarımın koruma şartlarını taşıyıp taşımadığı, sunulan belgeler ışığında Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu tarafından incelenir. Tescil kararına itirazın geçerli olabilmesi için aşağıdaki bilgi ve belgelerin Kuruma sunulması gerekmektedir.
• Tasarım Yayımına İtiraz Formuna göre hazırlanmış, itiraz gerekçelerini açıklayan itiraz başvuru formu ile ispatlayıcı bilgi ve belgeler.
• Tescil kararına itirazla ilgili ücretin ödendiğini gösterir bilgi. İtiraza konu tasarıma ilişkin hangi bilgi ve belgelerin sunulduğu itiraz başvuru formunda belirtilir ve sunulan belgelerde itiraza konu tasarım işaretlenmek suretiyle açıkça gösterilir

Kuruma yabancı dilde sunulan bilgi ve belgelerin yeminli tercüman onaylı Türkçe tercümeleri verilir. İtiraza dayanak gösterilen dergi, katalog, kitap, broşür ve benzeri belgelerin tümü yerine yalnızca kapak ve itiraza dayanak gösterilen tasarımlar ya da tasarımların uygulandığı ürünlerin yer aldığı sayfalar ile tarih içeren kısımların renkli ve net fotokopileri sunulur. Söz konusu kapak ve sayfaların aynı sayıya ait olduğu noter marifetiyle belirtilmelidir. İtiraz süresi içinde itiraz ücretinin ödendiğini gösterir bilginin Kuruma sunulmaması halinde itiraz yapılmamış sayılır. Kurul tarafından alınacak karar, “tescilin devamı” ya da “kısmen devamı” yönünde olabileceği gibi “tescilin hükümsüzlüğü” yönünde de olabilir. Kısmı tescil kararı, çoklu başvurular için geçerli olduğu gibi, tasarımın sadece bir bölümüne ilişkin de olabilir. Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulunun vermiş olduğu karar Kurumun nihai kararıdır. Bu kararın iptaline karşı, kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren 2 ay içerisinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesine dava açılabilir.

Belgelendirme: 3 aylık yasal itiraz süresi içerisinde tasarım tesciline ilişkin itirazda bulunulmaması ya da yapılan itirazlar neticesinde alınan Kurul kararının “tescilin devamı” ya da “kısmen devamı” şeklinde olması durumunda tasarım tescil belgesi hazırlanır ve başvuru sahibine ya da vekiline gönderilir. Yapılan itirazın incelenmesi neticesinde alınan Kurul kararının “tescilin kısmen devamı” şeklinde olması durumunda, tasarım tescil belgesi bütün tasarımları içerecek şekilde hazırlanır. Ancak hükümsüz kılınan tasarımlar üzerinde “iptal” ibaresi yer alır.

Yenileme

Tescilin geçerlilik süresi 5 yıl olmakla birlikte, beşer yıllık periyodlarla 25 yıla kadar yenilenebilir.

Yayın Süresi

Yayın süresi 3 aydır.